حد قدر آسمان را بسنجيد
با شمارش ستاره ها در بخش هاي مشخصي از برخي از صورت هاي فلكي, قدر كم نورترين ستاره اي را بسنجيد كه با چشم غير مسلح در آسمان بالاي سرتان ديده مي شود.
تاريكي آسمان شب, تعيين كنيد تعداد ستاره هاي قابل مشاهده است. در كيان شهرهاي بزرگ همانند تهران, آسمان شب چنان بي رنگ و روست كه گاهي ستارهاي كم نورتر از قدر 3 ديده نخواهد شد, به طوري كه از ميان هزاران ستاره قابل مشاهده فقط چند ده عدد از آنها قابل مشاهده خواهد بود. هرچه از شهر دورتر مي شويم تعداد ستاره هاي قابل رويت بيشتر خواهد بود.
سنجش حد قدر آسمان, يكي از معيارهاي اصلي براي تعيين تاريكي, شفافيت و زيبايي آسمان شب در محل رصد شماست. در گزارش نويسي از يك بارش شهابي يا رصد اجرام غير ستاره اي, اشاره به حد قدر آسمان از نكته هاي ضروري است. براي تعيين حداكثر تعداد شهابها در ساعت اوج بارش ZHR تعيين حد قدر آسمان محل بسيار مهم است. براي سنجش حد قدر آسمان نياز نيست حتما كم نورترين ستاره آسمان را از روي حدس و گمان پيدا كنيد, از روي نقشه و جدول نجومي قدر آن را بيابيد. در ميان اختر شناسان آماتور روشي ساده تر رايج است كه شمارش تعداد ستاره ها در نواحي مشخص شده اي از آسمان است. اين روش را در واقع چند رصدگر معروف بارشهاي شهابي در دنيا ابداع كردند. آنها 30 منطقه در آسمان مشخص كردنده اند كه با شمارش ستاره هاي اين محدوده ها حد قدر تعيين مي شود. ما از ميان آنها 3 منطقه را انتخاب كرده ايم كه در صورتهاي فلكي بارزي قرار دارند و به سادگي مشخص مي شوند و از سوي ديگر دست كم يكي از آنها در زمان موردنظر شما در طول سال در آسمان شب خواهند بود. دجاجه در طول تابستان بهترين نشانه است. كافي است مطابق نقشه مثلثي از گاما-دجاجه در مركز صليب, اتا و اپسيلون دجاجه تصور كنيد و تعداد ستاره هاي درون ان را بيابيد ( سه ستاره رأس مثلث هم به حساب مي آيند). مطابق جدول, اگر فقط سه ستاره رأس هاي مثلث را ببينيد, حد قدر 4 است, كه آسمان شهري است. اگر بسش از 20 ستاره بشماريد, محل رصد خوبي را پيدا كرده ايد. همچنين در طول پاييز و زمستان, محدوده ثور مناسب است و در طول بهار, محدوده اسد.
زماني شروع به شمارش ستاره ها بكنيد, كه آسمان به تاريكي رسيده باشد ( يا پيش از آنكه سپيده بزند ). اگر حد قدر واقعي آسمان يك منطقه را مي خواهيد, زماني را انتخاب كنيد كه ماه در آسمان نباشد و وقتي شروع به شمارش كنيد كه چشمانتان به تاريكي عادت كرده باشد. در شمارش محدوده, ستاره هاي مرزي را هم به حساب آوريد.
يكي از مشكلات اين روش به آمادگي چشم افراد بستگي دارد كه هر شخصي بسته به ديد خود حد قدري را حدس مي زند. با اين وجود اطلاعات كاملي از شفافيت و حد قدر به دست نمي آيد و لازم است مشخصات ديگري هم سنجيده شود ( مقياس بورتل ).
در بيشتر كتابهاي اخترشناسي كم نورترين ستاره از قدر 6.5 مشخص شده و اين را حد قدر انسان مي دانند, در حالي كه در نواحي بياباني و كوهستاني حد قدر به 7 و بيشتر هم ميرسد.
| اسد |
| حد قدر | ستارهها | حد قدر | ستارهها |
| 6.3 | 20 | 1.3 | 1 |
| 6.4 | 21 | 2.2 | 2 |
| 6.6 | 24 | 2.6 | 2 |
| 6.7 | 25 | 3.4 | 5 |
| 6.9 | 29 | 3.8 | 6 |
| 7.0 | 32 | 4.4 | 7 |
| 7.1 | 34 | 5.0 | 8 |
| 7.2 | 38 | 5.6 | 11 |
| 7.3 | 40 | 5.7 | 13 |
| 7.4 | 44 | 6.0 | 15 |
| 7.5 | 45 | 6.1 | 18 |
|
دجاجه |
| حد قدر | ستاره ها | حد قدر | ستاره ها |
| 6.4 | 20 | 2.3 | 1 |
| 6.5 | 24 | 2.6 | 2 |
| 6.6 | 28 | 4.0 | 3 |
| 6.7 | 32 | 4.8 | 4 |
| 6.8 | 34 | 4.9 | 6 |
| 6.9 | 36 | 5.0 | 7 |
| 7.0 | 41 | 5.2 | 8 |
| 7.1 | 46 | 5.5 | 11 |
| 7.2 | 49 | 5.7 | 12 |
| 7.2 | 54 | 5.9 | 13 |
| 7.4 | 64 | 6.0 | 14 |
| 6.1 | 15 | ||
| 6.2 | 16 | ||
| 6.3 | 18 |
|
ثور |
| حد قدر | ستاره ها | حد قدر | ستاره ها |
| 6.1 | 12 | 1.1 | 1 |
| 6.2 | 15 | 1.8 | 2 |
| 6.3 | 16 | 3.0 | 3 |
| 6.4 | 17 | 4.7 | 4 |
| 6.5 | 20 | 4.8 | 5 |
| 6.6 | 21 | 5.1 | 7 |
| 6.7 | 23 | 5.3 | 8 |
| 6.8 | 26 | 5.5 | 9 |
| 6.9 | 28 | 5.9 | 10 |
| 7.0 | 29 | 6.0 | 11 |