 |
در آخرین تصاویر ارسالی فضاپیمای کاسینی ،زمین همچون نقطه آبی کم رنگ در میان حلقه های زحل نمایان گردید. پس از فضاپیمای ویجر 1 این دومین تصویری است که در دور دست های منظومه شمسی از زمین گرفته شده است. | |
|
در آخرين تصاوير ارسالي فضاپيماي كاسيني ،زمين همچون نقطه آبي كم رنگ در ميان حلقه هاي زحل نمايان گرديد. پس از فضاپيماي ويجر 1 اين دومين تصويري است كه در دور دست هاي منظومه شمسي از زمين گرفته شده است. در سپتامبر(مهر) گذشته سيلي از تصاوير بي نظير فضاپيماي كاسيني به سوي زمين روانه شد و متعاقب آن دانش ما پيرامون ارباب حلقه هاي منظومه شمسي،سياره زحل افزايش يافت، از تعداد اقمار و حلقه هاي آن گرفته تا نوع تركيب و مواد سازنده آنها ، بررسي ستارگان در پس زمينه حلقه ها به هنگام اختفا و ده ها داده با ارزش ديگر.
در هفته هاي اخير ، شمار زيادي از دانشمندان و زيست اخترشناسان ايالات متحده و ساير كشور هاي جهان در سومين كارگاه نقطه آبي كم رنگ (Pale Blue Dot)در سالن افلاك نماي آلدر شيكاگو گرد هم آمدند تا به بررسي تصاوير ارسالي فضاپيماي كاسيني از زمين و جستجوي حيات در سيارات فرا خورشيدي بپردازند.يكي از مهم ترين اهداف اين نشست، تهيه تصوير(نقاط آبي كم رنگ) از سيارات فرا خورشيدي است كه در آنها حيات وجود دارد، درست مانند تصاوير فضاپيماي كاسيني از زمين. اما در اين بين پرسشي اساسي مطرح است؛ "اگر دانشمندان موفق شدند چنين تصاويري تهيه كنند، چگونه مي توان تشخيص داد كه آيا در اين سيارات حياتي وجود دارد يا خير؟" دكتر وس تروب از آزمايشگاه موتور هاي پيشران سازمان فضايي ناسا در اين باره مي گويد: اگر ما بتوانيم چنين تصويري از سياره اي در فراسوي خورشيد بدست آوريم، رنگ آبي علاوه بر اين كه بيان گر وجود جو است مي تواند نشاني از وجود حيات در اين سياره نيز باشد. در منظومه شمسي زمين تنها سياره اي است كه همچون نقطه آبي كم رنگ در پهنه بي كران فضا مي درخشد.دليل آبي بودن زمين نيز ، پخش شدن اين رنگ توسط جو سياره است.  زمين همچون نقطه اي آبي از ديد فضاپيماي كاسيني(براي مشاهده تصوير با وضوح بالا كليك كنيد) در اين بين رنگ ها فقط به عنوان يك راهنما عمل مي كنند.به بيان ديگر يك سياره مي تواند جو داشته باشد بدون اينكه آبي باشد.براي نمونه مريخ هم داراي جوي نسبتا نازك قرمز رنگ است. در اين بين زيست اخترشناسان براي تصميم گيري نهايي پيرامون احتمال وجود حيات در يك سياره و يا قابل سكونت بودن آن نيازمند اطلاعات بيشتري هستند.آنها اميدوارند با بهره گيري از داده هاي تصويري و طيفي( هر مولكول در طيف طول موج خاصي تابش مي كند)، نسل آتي كاوشگر هاي سيارات زمين مانند، اطلاعات لازم را بدست آورند. يكي ديگر از روش هاي تعيين احتمال وجود و يا عدم وجود حيات در يك سياره بررسي و سنجش ميزان دي اكسيد كربن و بخار آب و متعاقب آن يافتن پاسخي براي اين سوال كه " آيا در اين سياره جو و يا اقيانوسي وجود دارد؟" وجود جو علاوه بر توليد هوا ، هم چون پوششي سياره را گرم نگاه داشته و آن را در مقابل امواج مضر فرابنفش و پرتو هاي كيهاني محافظت مي كند.اين در حالي است كه اقيانوس ها در متعادل نگاه داشتن دماي سياره و همچنين توليد آب مايع (به عنوان عاملي حياتي)، نقشي اساسي دارند. وجود ساير مولكول ها مانند اكسيژن متان و ازن، گوياي اين حقيقت اند كه حيات هم اكنون در سياره شكل گرفته است.در زمين اكسيژن و متان به ترتيب توسط گياهان و موجودات ميكروني توليد مي شوند.اين گاز ها به خودي خود مدت زيادي دوام نمي آورند و همواره بايد توسط موجودات زنده توليد گردند.اين امر خود دال بر وجود عامل حيات در سياراتي است كه اين گونه گاز ها در آنها يافت مي شود.البته اين عامل نسبي است؛ براي نمونه در جو تيتان، قمر سياره زحل ميزان زيادي گاز متان وجود دارد در حالي كه تا كنون اثري از حيات در آن يافت نشده است.  زمين از ديد فضاپيماي ويجر 1 در فاصله اي نزديك به 6.5 ميليارد كيلومتر(براي مشاهده تصوير با وضوح بالا كليك كنيد )
به عقيده دانشمندان اكسيژن در مقايسه با متان،عاملي مطمئن تر است.دكتر ويكتوريا ميدوز از مركز علمي اسپيتزر ناسا در اين باره مي افزايد: اگر ميزان زيادي از هر دو گاز با هم كشف گردند،بهتر از يافتن يكي از آنها است.براي نمونه وقتي ما كربن دي اكسيد، اكسيژن،بخار آب و متان را به يك باره در سياره اي بيابيم، بدون شك به زميني ديگر نگريسته ايم. لازم به ذكر است كه وجود هر مولكول نشانه خوبي براي حيات نيست، مثلا مقدار زياد ايندريد سولفورو (گاز سنگيني به فرمولSO2) نشان گر سياره اي خشك و مرده است.اين ماده شيميايي در آب هاي اقيانوس حل مي شود، پس اگر در سياره اي مقدار زيادي از اين ماده يافت شد،به آساني در مي يابيم كه آب به ميزان كافي در سياره وجود ندارد. زهره با جو بسيار ضخيم خود( متشكل از كربن دي اكسيد و سولفور ) نمونه اي از اين سيارات است. زيست اخترشناسان بر اين باورند كه با برسي تغييرات رنگ يك سياره در طيف فرو سرخ در بازه زماني نسبتا طولاني ، مي توان به وجود حيات در سياره پي برد.در زمين اغلب اين دگرگوني ها حاصل تغييرات آب و هوايي، تمدن، اقليم و... مي باشد. ميدوز در پايان خاطر نشان كرد كه وقتي به جستجوي حيات در سيارات فرا خورشيدي مي پردازيم ،بايد منتظر پديده هاي پيش بيني نشده اي باشيم، زيرا سيارات در گذر از مراحل پيچيده تكامل، تغييرات فراواني يافته اند.تحقيقات اخير حاكي از آنند كه سيارات بسيار با هم متفاوتند.اين موضوع زماني اهميت مي يابد كه ما در راستاي كاوش هاي خود براي سيارات گوناگون روبرو هستيم و شايد اين شانس را داشته باشيم تا به جستجوي دنيا هاي بيگانه نيز بپردازيم. زمين ما كه روزي مركز عالم تصور مي شده امروزه همچون جواهر آبي رنگ كوچكي در فضاي بيكران قوطه ور است. |
